949 - ( 9 ) زراره گويد : « از امام باقر عليه السلام دربارهء شخصى سؤال كردم كه مىگويد : اگر فلان برده را خريدم ، آن آزاد است و اگر اين لباس را خريدم ، متعلق به بينوايان است و اگر با فلان زن ازدواج كردم ، مطلَّقه است . امام عليه السلام فرمود : همه اين‌ها بىاثر است ، طلاق داده نمىشود مگر ازدواج شده و صدقه داده نمىشود مگر با آنچه ملك است و آزاد كرده نمىشود مگر آنچه ملك است . » 950 - ( 10 ) عمر بن زيد گويد : « از امام صادق عليه السلام دربارهء شخصى سؤال كردم كه بدون قصد سوگند به عتق مىخورد . امام عليه السلام فرمود : هركس به آن سوگند ياد كند و رضايت خداوند در آن باشد ، ميان خود و خدايش عتق بر او لازم است ولى به عهدهء شخص اكراه شده نيست . » مرحوم شيخ طوسى قدس سره در كتاب الاستبصار مىفرمايد : « توجيه اين روايت به اين است كه آن را بر نوعى استحباب حمل كنيم . » 951 - ( 11 ) ابراهيم بن عباس روايت مىكند كه امام رضا عليه السلام به يكى از بردگان سياهش اشاره كرد و فرمود : « به عتق سوگند يادكرده‌ام - با اين‌كه به عتق سوگند نمىخورم مگر آن‌كه برده‌اى آزاد مىكنم و پس از آن جميع بردگانم را آزاد مىكنم - كه اگر به دليل خويشاوندى با پيامبر صلى الله عليه و آله خود را برتر از اين بدانم [ يكى از بردگانم آزاد باشند ] مگر آن‌كه عمل شايسته‌اى داشته باشم كه به خاطر آن افضل از اين باشم . » « 1 » 952 - ( 12 ) زيد حنّاط گويد : « به امام صادق عليه السلام گفتم : همسرم بدون اجازه من از خانه خارج شد و من به وى گفتم : اگر بدون اجازه من بيرون رفتى تو طلاق داده شده‌اى . آن‌گاه وى [ از روى فراموشى ] بيرون رفت و هنگامى كه اين مطلب به يادش آمد ، وارد شد . امام عليه السلام فرمود : آيا به اندازه هفتاد ذراع از خانه دور شد ؟ گفتم : نه . امام عليه السلام فرمود : چه چيزى از اين سخت‌تر و زشت‌تر است ! مشركان مثل اين كار را انجام مىدهند و [ يكى از آنها ] به همسرش اين سخن را مىگويد ، آن‌گاه آن زن [ به اين وسيله ] خود را از شوهرش جدا مىكند و با مرد ديگرى ازدواج مىكند ، در حالى كه هنوز همسر مرد اول است . » ارجاعات گذشت : در روايت يازدهم از باب چهلم از ابواب كسب‌هاى روا و ناروا اين گفته كه : « و اين‌كه همه همسرانم مطلّقه و همه بردگانم آزاد باشند و همه اين‌ها بر عهدهء من باشد در صورتى كه به كسى ظلم كنم يا ستم روا دارم و به عدالت رفتار نكنم . امام عليه السلام فرمود : چه گفتى ؟ گفت : سوگندهايم را دوباره براى امام عليه السلام تكرار كردم و امام عليه السلام سرش را به سوى آسمان بلند كرد و فرمود : دستيابى به آسمان براى تو آسان‌تر از آن است . »

--> ( 1 ) . متن روايت به دور از نوعى ابهام نيست و بر اساس نسخه وسائل الشيعه ترجمه شد . علاوه بر آن‌كه جمله « ان كان يرى . . . » بر اساس پاورقى عيون نقل به معنا شده است و مقصود از آن خود امام عليه السلام است - م .